Arka plan
1990'ların başı, Güneydoğu'da devlet güçleri ile PKK arasındaki çatışmaların en yoğun olduğu dönemlerden biriydi. Bu ortamda 22 Ekim 1993'te Diyarbakır Jandarma Bölge Komutanı Tuğgeneral Bahtiyar Aydın, Lice'de uzun menzilli bir silahla vurularak öldürüldü. Resmî anlatıma göre sorumluluk PKK'ya atfedildi; örgüt ise olayı üstlenmedi.
Aydın'ın ölümünün ardından Lice'de gelişen olaylar ise bugüne dek farklı anlatımlarla tartışılıyor.
Lice, Diyarbakır'ın bir ilçesidir ve 1990'larda bölgede yaşanan çatışmaların ağır etkilerini taşıdı. Bu dönemde çok sayıda köy ve mahalle zarar gördü.
Olay
Aydın'ın öldürüldüğü gün ve izleyen günlerde ilçede yürütülen çatışma ve operasyonlarda, aralarında sivillerin de bulunduğu 16 kişinin öldüğü, 35 kişinin yaralandığı bildirildi. Kaynaklar can kaybı sayısında farklı rakamlar veriyor; bazıları 15 kişiden söz ediyor. Yüzlerce ev ve iş yeri yakıldı ya da zarar gördü; çok sayıda aile ilçeyi terk etmek zorunda kaldı.
Aydın'ın ölümü ayrıca farklı bir yargılama konusu oldu: olayla suçlanan bir kişi uzun yıllar cezaevinde kaldı.
Yaşananlar sonrasında hayatını kaybedenlerin yakınları ve ilçe sakinleri, yıllarca adalet arayışını sürdürdü. Tanıkların anlattıkları gazete ve belgesellerde yer aldı; ancak bunlar mahkeme kararı değil, tanık anlatımıdır.
Soruşturma ve yargı süreci
Soruşturma yıllarca ilerlemedi. 2009'dan itibaren Ergenekon soruşturmalarında ortaya çıkan bilgiler dosyayı yeniden gündeme getirdi. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı, 2013'te, olaydan 20 yıl sonra, zamanaşımı süresinin dolmasına yalnızca bir gün kala iddianameyi kabul ettirdi. İddianamede olayın ardından yaşananlardan iki kamu görevlisi sorumlu tutuldu; iddianameye göre ilçede yaşananlar operasyona katılan askerlerce gerçekleştirildi. Bunlar iddialardır; sanıklar mahkûm edilmedi.
Dava güvenlik gerekçesiyle İzmir'e nakledildi. Mahkeme bir aşamada, sanıklardan birinin üst düzey kolluk amiri olması nedeniyle dosyayı durdurup Adalet Bakanlığı'na gönderdi. Yargılama sürerken sanıklardan birinin öldüğü anlaşıldı; ikinci sanığın ölümü üzerine dava 2 Mayıs 2023'te düşürüldü. Sonuçta kimse mahkûm edilmedi.
Avukatlar ve insan hakları örgütleri, dosyanın zamanaşımına yaklaşırken açılmasını ve yargılamanın uzun sürmesini eleştirdi. Mahkemenin dosyayı durdurması, sürecin uzamasına yol açan etkenlerden biri olarak anıldı.
Bugün
Lice davası, otuz yıl sonra cezasızlıkla kapandı. İnsan hakları örgütleri, kararı Güneydoğu'daki 1990'lar olaylarında hesap sorulamamasının örneği olarak değerlendiriyor.
Dark Location, Lice'de yaşamını yitiren sivilleri ve olayın tüm ağır sonuçlarını anmak için bu sayfayı tutuyor. Aydın'ın ölümünü kimin gerçekleştirdiği mahkemece kesin olarak belirlenmemiştir.
Bu vaka, Güneydoğu'da 1990'larda yaşanan olaylara ilişkin hakikat arayışının bir parçası olarak anılıyor. Yargılama kapandı; ancak insan hakları örgütleri, benzer dosyaların bağımsız biçimde yeniden incelenmesini talep etmeyi sürdürüyor.