Arka plan
Georgi Markov, Bulgaristan doğumlu bir yazar ve oyun yazarıydı. 1969'da komünist rejimden kaçarak Birleşik Krallık'a yerleşti. Londra'da BBC Dünya Servisi'nde çalıştı ve Özgür Avrupa Radyosu için yayınlar hazırladı. Programlarında Bulgaristan'daki yönetimi eleştiriyordu; bu yayınlar ülkede geniş bir dinleyici kitlesi buldu.
Markov, rejim açısından rahatsız edici bir ses hâline geldi ve Soğuk Savaş'ın ortasında bu tür muhalif yayınlar iki blok arasındaki gerilimin parçasıydı.
Markov, Sofya'da doğdu ve kimya mühendisliği eğitimi aldı; ancak kısa sürede edebiyata yöneldi. Romanları ve oyunları Bulgaristan'da önce başarı kazandı, sonra sansürle karşılaştı. Yurtdışında yazmaya devam etti ve deneme ile radyo yayınlarıyla tanındı.
Olay
7 Eylül 1978'de, Bulgaristan'ın devlet başkanı Todor Jivkov'un doğum günüydü. Markov o gün Londra'da, Waterloo Köprüsü yakınında otobüs bekliyordu. Bacağında ani bir acı hissetti. Arkasında şemsiyesini yerden alan bir adam özür dileyip yanından ayrıldı ve bir taksiye bindi.
Markov, iş yerine ulaştığında kendini kötü hissetti ve ateşi yükseldi. Hastaneye kaldırıldı; 11 Eylül 1978'de, dört gün sonra öldü.
Olay yerinde yalnızca birkaç kişi bu anı fark etti; çoğu kişi şemsiyeyi tesadüfi bir kaza olarak yorumladı. Markov'un hastanedeki doktorları ilk günlerde sebebini kesin olarak belirleyemedi; ölümünden sonra yapılan incelemeler, durumun ciddiyetini ortaya çıkardı.
Soruşturma
Britanya'nın biyolojik savunma merkezi Porton Down'daki uzmanların da yardımıyla yapılan otopside, Markov'un bacağında platin ve iridyumdan yapılmış, bir iğne başından küçük bir kapsül bulundu. Kapsülün içinde yaklaşık 0,2 miligram risin bulunduğu belirlendi. Ocak 1979'da yapılan adli inceleme, ölümün risin zehirlenmesinden kaynaklandığına karar verdi. Aynı yıl Paris'te benzer şekilde saldırıya uğrayan Bulgar muhalif Vladimir Kostov'un sırtında da benzer bir kapsül bulundu; Kostov hayatta kaldı.
Bulgar devlet güvenlik teşkilatının olaydan sorumlu olduğu ve KGB'nin yardım ettiği yaygın biçimde varsayılıyor. İngiliz polisi 2008'de dosyayı yeniden ele aldı ve bazı kişileri sorguladı. Bulgaristan ise 2013'te, zamanaşımı süresinin dolması nedeniyle kendi soruşturmasını kapattı.
Bugün
Hiç kimse tutuklanmadı veya suçlanmadı. Olay, Soğuk Savaş dönemindeki siyasi cinayetlerin en çok anılan örneklerinden biri olarak kaldı ve yazarın ailesi ile arkadaşları için hâlâ cevapsız bir dosya. Bu sayfa, düşüncelerini açıkça söylediği için hayatını kaybeden bir yazarı anmak amacıyla hazırlanmıştır.
Soğuk Savaş'ın sona ermesinden sonra Bulgaristan'da bazı arşivler açıldı, ancak olayla ilgili belgelerin önemli bir bölümünün kaybolduğu veya imha edildiği belirtildi.
Markov'un yazıları ve yayınları, bugün Bulgaristan'da ve yurtdışında hâlâ okunuyor.