Arka plan
Mustafa Taylan Özgür, 23 Şubat 1948’de doğdu. Ankara Atatürk Lisesi’ni bitirdikten sonra Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde (ODTÜ) öğrenim gördü. Üniversitede Sosyalist Fikir Kulübü’nde yer aldı ve öğrenci birliğinin denetleme kurulunda görev yaptı. 1960’ların sonunda Türkiye’de yükselen öğrenci hareketinin tanınan isimlerinden biriydi.
Ocak 1969’da ABD Büyükelçisi Robert Komer’in aracının yakıldığı ODTÜ protestosuna katılanlar arasındaydı. Bu olayın ardından yaklaşık iki ay gözaltında tutuldu ve 12 Mart 1969’da serbest bırakıldı.
Olay
Eylül 1969’da Özgür, İstanbul Üniversitesi Talebe Birliği’nin genel kurulu için İstanbul’a gitti. 23 Eylül 1969’da Beyazıt Meydanı’nda arkadan vurularak yaralandı ve hayatını kaybetti. Henüz 21 yaşındaydı.
Olayın nasıl geliştiğine dair anlatımlar farklıdır. Resmî ve basın anlatımlarında güvenlik güçlerinin onu üzerinde silah taşıdığı gerekçesiyle yakalamaya çalıştığı, kaçarken vurulduğu belirtilirken; arkadaşları ve anma çalışmaları üzerinde silah bulunmadığını, çatışma yaşanmadığını ve tek bir kurşun sıkıldığını savunur. Bu çelişki bugün de tartışmalıdır.
Cenazesi 25 Eylül 1969’da Ankara’da yapıldı; binlerce öğrenci törene katıldı. ODTÜ yönetimi, kampüse defnedilmesi talebini kabul etmedi ve Özgür Cebeci Asri Mezarlığı’nda toprağa verildi.
Soruşturma ve yargı süreci
Olay nedeniyle bir polis memuru yargılandı ve beraat etti. Bu nedenle ölümden kimsenin mahkûm edilmemiş olduğu kabul edilir. Taylan Özgür, çoğu kaynakta 68 kuşağının ilk faili meçhul cinayeti olarak anılır.
Ailesi, özellikle kız kardeşi Hale Özgür Kıyıcı, yıllar boyunca olayın aydınlatılması için başvurular yaptı. Özgür, her yıl 23 Eylül’de ODTÜ’lülerce ve öğrenci hareketinin mensuplarınca anılmaya devam ediyor.