Arka plan
Metin Lokumcu, Artvin'in Hopa ilçesinde yaşayan, 54 yaşında emekli bir öğretmendi. 31 Mayıs 2011'de dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Hopa'daki seçim mitingi öncesinde, bölgede hidroelektrik santral (HES) projelerini protesto etmek isteyen gruplar bir araya gelmişti.
Protesto, Karadeniz bölgesinde HES projelerine karşı yürütülen yerel itirazların bir parçasıydı; Lokumcu da gösteriye katılanlar arasındaydı.
Olay
Protesto sırasında polis, göstericilere biber gazı ve tazyikli su ile müdahale etti. Lokumcu gaz nedeniyle fenalaştı, hastaneye kaldırıldı ve aynı gün yaşamını yitirdi. Ölümün ardından Hopa'da ve ülkenin birçok yerinde protestolar yapıldı.
Ölüm nedeni, davanın temel tartışma konusu oldu. Adli Tıp Trabzon'un 20 Haziran 2011 tarihli otopsi raporu ölümü kalp ve akciğerle ilgili hastalığa bağladı. Türk Tabipleri Birliği Bilimsel Araştırma Kurulu ise Lokumcu'nun daha önceden var olan bir hastalık nedeniyle ölmediğini, gaz maruziyetinin ölümde rolü bulunduğunu savundu.
Olayın ardından Hopa'da ve başka kentlerde yürüyüşler ve anma etkinlikleri düzenlendi; ölüm, toplumsal olaylarda gaz kullanımına ilişkin tartışmaları da yeniden alevlendirdi.
Soruşturma ve yargı süreci
Soruşturma yıllarca sürdü; iddianame ancak Eylül 2020'de, olaydan yaklaşık dokuz yıl sonra hazırlandı. Aralarında dönemin il emniyet müdürünün de bulunduğu 13 polis hakkında 'taksirle ölüme neden olma' suçlamasıyla dava açıldı. Dava güvenlik gerekçesiyle Trabzon'a taşındı; Trabzon 2. Asliye Ceza Mahkemesi 28 Haziran 2021'de görevsizlik kararı verdi ve dosya, 'kasten yaralama sonucu ölüme neden olma' ihtimali nedeniyle Trabzon 2. Ağır Ceza Mahkemesi'ne gitti.
Savcılık mütalaasında sanıkların beraatini istedi. Mahkeme, 14. duruşmada, 6 Eylül 2024'te 13 polisin tamamının beraatine karar verdi; gerekçede müdahalenin orantılı olduğu ve ölümle sanıkların eylemleri arasında illiyet bağı kurulamadığı belirtildi. Ailenin avukatlarının yeniden keşif talebi reddedildi.
Davanın uzun sürmesi, Lokumcu'nun ailesi ve avukatları tarafından sık sık eleştirildi. Savcılık, ölümün gazdan değil kalp krizinden kaynaklandığı yönünde görüş bildirdi; aile ve avukatları ise gaz maruziyetini ölümün nedeni sayan raporlara dikkat çekti.
Dava, Hopa'da başlayacağı gün öncesinde güvenlik gerekçesiyle Trabzon'a nakledildi; ilk duruşma 21 Nisan 2021'de görüldü. Ağır ceza mahkemesindeki yargılamanın ilk duruşması 20 Aralık 2021'de yapıldı. Atılı suçun sabit görülmesi hâlinde öngörülen hapis cezası sekiz ile on iki yıl arasındaydı. Dosya Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi'ne taşındı.
Bugün
Karar, ailenin avukatlarınca protesto edildi ve dosya istinaf aşamasına taşındı. Lokumcu'nun ölümü, toplumsal olaylarda orantılı güç kullanımı ve kolluk sorumluluğu tartışmalarının sık anılan örneklerinden biri; 31 Mayıs'ta Hopa'da her yıl anılıyor.