Arka plan
Ocak 1959'da Sverdlovsk'taki Ural Politeknik Enstitüsü'yle bağlantılı on kişilik bir grup, Kuzey Urallar'da kayakla uzun bir yürüyüş rotasına çıktı. Grubun lideri 23 yaşındaki radyo mühendisliği öğrencisi Igor Dyatlov'du; grupta sekiz erkek ve iki kadın vardı. Hedef, Otorten Dağı'ydı. Ekip 23 Ocak'ta Sverdlovsk'tan ayrıldı, 27 Ocak'ta Vizhay'dan yürüyüşe başladı. Hastalanan Yuri Yudin 28 Ocak'ta geri döndü; böylece dokuz kişi yola devam etti. Yudin 2013'te hayatını kaybetti.
Grup, günlükleri ve fotoğraflarıyla deneyimli bir turist ekibi olarak biliniyordu. Planlanan dönüş mesajı gelmeyince yakınları arama başlatılmasını istedi.
Olay
Arama 20 Şubat'ta başladı. Çadır 26 Şubat'ta Kholat Syakhl yamacında bulundu; içeriden kesilerek açılmıştı. Birkaç kişinin ayakkabısız ya da yetersiz giyimli olarak çadırdan uzaklaştığı anlaşıldı. İlk dokuz cenazeden beşi kısa süre sonra yamaçta ve bir çamın yakınında bulundu. Kalan dört kişi ise ancak 4 Mayıs'ta, yaklaşık dört metre kar altında bir derede bulundu.
Ölümlerin 1 veya 2 Şubat 1959'da gerçekleştiği kabul edilir. Otopsilere göre altı kişi düşük vücut sıcaklığından, üç kişi ise alınan yaralanmalardan hayatını kaybetmişti. Bu bulgular, olayın nedenine dair onlarca yıl süren tartışmanın temelini oluşturdu.
Soruşturma ve yargı süreci
Sovyet soruşturması Mayıs 1959'da, ölümleri "zorlayıcı bir doğal güce" bağlayarak kapatıldı. Dosyalar gizli arşive kaldırıldı ve bölge üç yıl boyunca girişlere kapatıldı. Bu belirsiz ifade, onlarca yıl boyunca sayısız teoriye yol açtı: çığ, fırtına, askeri deneyler, hatta doğaüstü açıklamalar.
Rusya savcılığı 2019'da dosyayı yeniden açtı ve yalnızca üç olasılığı inceledi: çığ, kar levhası çığı ve kasırga şiddetinde rüzgâr. Temmuz 2020'de savcı Andrey Kuryakov, kar levhası çığının ölümlere yol açtığını açıkladı. 2021'de EPFL ve ETH Zürich araştırmacılarının yayımladığı bilgisayar simülasyonu çalışması da küçük bir kar levhası çığının çadır hasarını ve bazı yaralanmaları açıklayabileceğini gösterdi. Bazı yakınlar ve araştırmacılar ise bu sonucu yeterli bulmadı.
Bugün
Yekaterinburg'daki Mihaylovskoye Mezarlığı'nda grup ortak bir mezarda yatıyor. 1999'da Dyatlov Vakfı kuruldu; olay yerine yakın bir kaya çıkıntısı anıt olarak kullanılıyor. Bugün resmî açıklama çığ olsa da, olayın ayrıntıları hâlâ tartışılıyor ve dokuz gencin hikâyesi Rusya'nın en çok anılan dağ trajedilerinden biri olmayı sürdürüyor.
Olay yerine yaklaşık 1.700 metre uzaklıktaki geçit sonradan "Dyatlov Geçidi" adını aldı. Yuri Yudin'in anısına 2016'da Solikamsk'ta bir plaket açıldı. Rus Soruşturma Komitesi'nin 2015-2019 arasındaki incelemesi de kar kütlesinin ve olağanüstü hava koşullarının (kasırgaya yakın rüzgârlar ve yaklaşık -40 °C sıcaklık) etkili olduğu görüşünü destekledi.